16.05.2006

Konkurencyjność MiŚP

Pozycja konkurencyjna małych i średnich przedsiębiorstw słabnie – coraz bardziej bazują one na cenie, a w coraz mniejszym stopniu na jakości i innowacyjności produktów i usług oraz jakości obsługi klienta.

Strategia cenowa wymaga obniżania kosztów i – w efekcie – prowadzi do zmniejszenia dochodów. Tym samym słabną zdolności akumulacyjne i kredytowe MSP, a to one stanowią podstawę rozwoju, wzrostu zatrudnienia i szansy na skuteczne konkurowanie małych i średnich firm na rynkach zagranicznych.

Doceniając wagę sektora małych i średnich przedsiębiorstw dla modernizacji polskiej gospodarki, Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan już od 6 lat prowadzi badania konkurencyjności sektora MSP. Pozwalają one identyfikować bariery rozwoju sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Z badań MSP wynika, że robią one wszystko, co leży w ich kompetencjach, aby sprostać coraz bardziej konkurencyjnym warunkom działania. Ale w 2005 r. tylko 32 proc. przedsiębiorstw odnotowało wzrost sprzedaży, podczas gdy w 34 proc. MSP przychody spadły, a taka sama grupa firm nie odczuła żadnych zmian.

W ubiegłym roku 30,8 proc. przedsiębiorstw zainwestowało w majątek trwały. Wzrost poziomu zadłużenia wystąpił tylko w 12,8 proc. MSP (a spadek w 34 proc. MSP). Oznacza to, że małe i średnie firmy nie korzystają z dźwigi finansowej. Zyski zwiększyło 29 proc. przedsiębiorstw, podczas gdy 37,2 proc. zadeklarowało ich spadek.

Fundusze unijne miały być kołem zamachowym inwestycji w małych i średnich firmach. Jednak 70,7 proc. podmiotów, które w 2005 r. złożyły wnioski o dofinansowanie, dotacji z funduszy nie uzyskało. Tylko 2,7 proc. firm zadeklarowało, że w większym zakresie niż rok wcześniej skorzystało z funduszy unijnych. Jednocześnie następował wzrost konkurencji - 56,6 proc. MSP odczuło w 2005 r. wzrost liczby konkurentów na rynku, wobec 51 proc. w 2004 r. Plany małych i średnich przedsiębiorstw na 2006 r. są skromniejsze niż te, które miały na 2005 r.

Dlaczego małe i średnie przedsiębiorstwa nie mają szans na stabilny, przewidywalny rozwój? Przyczyny tkwią w istniejących barierach instytucjonalnych i prawnych, których MSP nie mogą przełamać.

Lista czynników, które ograniczają możliwości rozwoju MSP i wpływają negatywnie na ich sytuację ekonomiczną, nie uległa istotnej zmianie. Pięć najważniejszych barier na tej liście nie zmienia się od lat. Siła ich negatywnego oddziaływania na możliwości rozwoju przedsiębiorstw także niestety nie uległa osłabieniu, a w niektórych przypadkach nawet wzrosła (uciążliwość procedur administracyjnych i nieelastyczne prawo pracy). Lista kolejnych pięciu barier także pozostała niezmieniona, ale zaszły na niej znaczenie większe zmiany niż w pierwszej piątce. W 2005 r. znacznie większe znaczenie niż w 2004 r., w opinii małych i średnich przedsiębiorstw, miały zaburzenia w konkurencji na rynku wynikające z dwóch powodów:

  • nierównego traktowania podmiotów gospodarczych na rynku (niektóre przedsiębiorstwa, w ogromnej większości państwowe, otrzymują subsydia, umorzenia podatków i świadczeń społecznych),
  • konkurencji ze strony szarej strefy, której utrzymywanie się jest efektem „uciekania” części firm właśnie przed istniejącymi barierami.

Osłabiła się nieco siła negatywnego wpływu biurokracji w bankach na dostęp MSP do kapitału. Obniżyła się także negatywna siła oddziaływania popytu na produkty i usługi na rynku krajowym.