12.05.2004

TK zakwestionował przepisy Ordynacji Podatkowej

Za niezgodne z konstytucją Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy ordynacji podatkowej dotyczące możliwości oceniania przez organy podatkowe podatkowych konsekwencji czynności prawnych zawieranych przez podatników oraz związania organów skarbowych interpretacjami prawa podatkowego wydawanymi przez ministra finansów.

Przepis ordynacji zakwestionowany we wspólnym wniosku rzecznika praw obywatelskich oraz prezesa NSA został wprowadzony do ordynacji podatkowej 1 stycznia 2003 r. i był od początku krytykowany.(...)

Art. 24b §1 ordynacji określa skutki obejścia prawa podatkowego. Chodzi o osiągnięcie skutku w postaci obniżenia podatku, zwiększenia straty lub podwyższenia zwrotu podatku albo nadpłaty przez wykorzystywanie prawnych konstrukcji z innych dziedzin prawa, a zwłaszcza z zakresu prawa cywilnego. Słowem, o ukrywanie celów podatkowych pod pozorem dążenia do celów gospodarczych.

TK nie wykluczył potrzeby przeciwdziałania takim zjawiskom, w tym posługiwania się klauzulami generalnymi. Jednakże art. 24b §1 nie utrzymał się przede wszystkim z powodu niejasności posługiwania się pojęciami wieloznacznymi. Tak TK ocenił m.in. zawarty w nim zwrot „nie można było oczekiwać innych istotnych korzyści”. Są one przyczyną nagromadzenia niejasności i wątpliwości, który dawały organom podatkowym uprawnienie do prawotwórczej interpretacji.(...)

Nie ma też przepisu zakazującego działań zmierzających do obniżenia czy uniknięcia obciążeń podatkowych przez wykorzystanie legalnych środków ani normy nakazującej regulowanie spraw w sposób najkorzystniejszy dla fiskusa.

TK uznał, że ze względu na stwierdzenie niezgodności art. 24b §1 ordynacji z art. 2 i art. 217 konstytucji nie było już potrzebne badanie jego zgodności z art. 22 konstytucji, czyli zasadą wolności gospodarczej. Zdaniem r.p.o. i prezesa NSA narusza on płynącą z tego przepisu wolność układania swych stosunków cywilnoprawnych. TK wyraził przy tym pogląd, że – wbrew zgłaszanym obawom – mimo uchylenia art. 24b §1 ordynacji, będzie mógł nadal samodzielnie funkcjonować §2 tego artykułu, niezakwestionowany we wniosku.(...)

Ponadto sędziowie TK uznali, że część art. 14 §2 ordynacji podatkowej, w jakiej stwierdza, iż organy podatkowe i kontroli skarbowej są związane interpretacją prawa podatkowego dokonaną przez ministra finansów, jest sprzeczny z art. 78 i art. 93 ust.2 konstytucji.(...)

Zdaniem TK jest nie do przyjęcia, że interpretacje (wydawane przez ministra finansów – przyp. red.), niebędące źródłem prawa, są jednocześnie podstawą rozstrzygnięć organów podatkowych. TK opowiada się za środkami zmierzającymi do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe. Chodzi o gwarancję dla podatników, że taka sama sprawa zostanie tak samo rozstrzygnięta. Jednakże art. 14 §2 ordynacji tego nie zapewnia.

Wyrok TK jest ostateczny. Przypisy uznane w nim za niekonstytucyjne przestaną obowiązywać w dniu ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Więcej: Izabela Lewandowska, Rzeczpospolita, "Prawo co dnia", 12 maja 2004.

Udostępnij artykuł

Komentarze na forum

0