23.12.2015

Plantacja choinek: 2 metry na sprzedaż

Plantacja drzewek iglastych to biznes dla cierpliwych. Na pierwsze zyski trzeba czekać bowiem kilka lat.

Uprawa żywych choinek trwa 8-10 lat – po tym okresie drzewo osiąga najbardziej pożądaną przez klientów wysokość około 2 m. Pierwsze zyski uzyskamy najwcześniej po 5-6 latach od zasadzenia iglaków.

Plantacja choinek

Zanim żywe choinki trafią do mieszkań i domów, drzewka poddawane są licznym zabiegom pielęgnacyjnym. Wszystko po to, by drzewko zyskało regularny, smukły kształt, gęste igliwie i grube igły o intensywnym zielonym kolorze.

Zanim żywe choinki trafią do mieszkań i domów, drzewka poddawane są licznym, rozłożonym w czasie zabiegom pielęgnacyjnym. W ofercie spa dla iglaków znajdują się m.in.: regularne odchwaszczanie, sezonowe nawożenie, przycinanie, a nawet zagęszczanie. Wszystko po to, by drzewko zyskało regularny, smukły kształt, gęste igliwie i grube igły o intensywnym zielonym kolorze.
– Pielęgnacja jodły zajmuje każdego roku do 10 miesięcy nieprzerwanej pracy i trwa do roku poprzedzającego wycinkę drzew z plantacji – mówi Małgorzata Kłopocińska, właścicielka plantacji jodły kaukaskiej na Pomorzu Zachodnim (gmina Tychowo). – Jodła jest jednym z najbardziej wymagających gatunków drzew iglastych.  

Na europejskich plantacjach uprawia się głównie dwa gatunki iglaków – świerki i jodły. Największym w Europie producentem choinek jest Dania. Stąd około 90 proc. drzewek eksportowanych jest do innych krajów europejskich, takich jak Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Austria. Według danych firmy Perfect Green rocznie w Europie sprzedaje się około 50 mln choinek, z czego 6-7 mln produkowanych jest właśnie w Danii. Od kilkunastu lat coraz więcej plantacji choinkowych powstaje również w Polsce.
– Jeszcze kilka lat temu wielu właścicieli ziemi sadziło świerki z myślą o dodatkowym zarobku. W efekcie cena sprzedaży drzewek była niższa od kosztów wycinki, co zniechęciło przypadkowych zarobkowiczów. Obecnie rynek się ustabilizował – mówi Marcin Kłopociński, współprowadzący liczącą około 100 ha plantację Perfect Green. – Sprzedawane w Polsce żywe choinki pochodzą z plantacji prowadzonych przez inwestorów zagranicznych, głównie z Danii i Niemiec, z dużych, ponad 100-hektarowych plantacji krajowych producentów lub z małych upraw zajmujących nie więcej niż 1-2 ha. Najwięksi gracze działają na skalę europejską, mniejsi zagospodarowują rynek lokalny.

Grunt to grunt

Polskie plantacje jodły zlokalizowane są głównie w pasie nadmorskim ze względu na sprzyjające warunki klimatyczne – dużą wilgotność i łagodne zimy. W pozostałych rejonach kraju przeważają uprawy sosny i świerków, które mają mniejsze wymagania glebowe i są bardziej odporne na różnice temperatur. Ogromne znaczenie dla plantacji ma odpowiednio przygotowane podłoże – choinki potrzebują kompleksowego zestawu składników odżywczych (azot, fosfor, potas, magnez, wapń, cynk, siarka i żelazo), które czerpią z gleby.
– Gleba nie powinna być ani zbyt słaba, ani zbyt żyzna. Najlepiej, gdy jest to gleba IV klasy o pH 4-5,5. Słabszą można przygotować, nawożąc ją organicznie poprzez wcześniejsze wysianie gorczycy lub łubinu. Przesadne nawożenie sadzonek może spowodować nadmierny wzrost choinek, dlatego unika się go na założonej już plantacji – radzi Małgorzata Kłopocińska. – Istotną sprawą jest też oczyszczanie gleby z chwastów. Wcześniejsze uprawy zielonek skutecznie w tym pomagają. Ponadto gleba powinna być przystosowana do rodzaju sadzonych drzewek. Sosny lubią glebę piaszczystą, natomiast jodła przystosowana jest do gleb gliniastych.       

Sadzonki lubią przestrzeń

Najlepszym okresem na sadzenie jest przełom marca i kwietnia. Do uprawy świerka najlepiej jest użyć sadzonek trzyletnich, które półtora roku rosły jako siewki (kiełkujące z nasion), a kolejne półtora jako sadzonki przeszkółkowane, czyli dwukrotnie przesadzone.

Niezwykle istotna jest tzw. więźba sadzenia, czyli dystans pomiędzy sadzonkami. Przy więźbie o wymiarach 1m x 1m na powierzchni 1 ha można zasadzić 10 tys. choinek.
– Z tego około 1 tys. drzewek przygotowywane jest co roku do sprzedaży – mówi Mirosław Laskowski, który od 2003 roku prowadzi plantację jodły kaukaskiej i świerka srebrnego w Osuchowie, na terenie gminy Mszczonów. – Pozostałe drzewka podlegają dalszej pielęgnacji i regularnemu nawożeniu dwa razy do roku.

Na liczącej ponad 100 ha plantacji Perfect Green rośnie 500 tys. drzewek.
– Dojrzałe drzewa nie mogą rosnąć w zbyt dużym zagęszczeniu – tłumaczy Marcin Kłopociński. – Ponadto na każdej plantacji, niezależnie od jej rozmiaru, trzeba wygospodarować miejsce na drogi technologiczne i plac załadunkowy.

Po wycięciu drzewek teren musi zostać poddany rekultywacji. Przywracanie do użytku rolnego po wycince trwa najczęściej od listopada/grudnia do marca/kwietnia. Dopiero po rekultywacji gleby można na niej posadzić nowe sadzonki. W czasie 8-10 lat dorastania na plantacji drzewko jest kilkakrotnie formowane.
– Świerk dorasta szybciej i jest zwykle formowany dwa razy. Jodła rośnie wolniej i musi być formowana co roku. Zabiegi te nadają choince regularny kształt, powodują znaczne zagęszczenie poszycia i ograniczenie wzrostu gołych czubków – mówi Małgorzata Kłopocińska. – Od trzeciego roku życia plantacji zaczyna się formowanie drzewek, a od piątego – hamowanie wzrostu czubków. Aby choinka nabrała ładnego symetrycznego kształtu, przycinana się rozwidlenia i skłania tym samym do zagęszczenie pustych miejsc.

Choinka na sprzedaż

Właściciel plantacji drzewek iglastych musi być rolnikiem (płaci KRUS) i handlowcem. Od jego umiejętności handlowych zależy liczba potencjalnych klientów. Zwykle plantatorzy nawiązują współpracę nie tylko ze sprzedawcami choinek w okresie przedświątecznym, ale także z licznymi kwiaciarniami, sklepami ogrodniczymi i pośrednikami w sprzedaży drzewek do sklepów, restauracji oraz innych lokali użytkowych.
– Konkurencja jest bardzo duża – przyznaje Mirosław Laskowski. – Należy zatem zaopatrzyć swoją szkółkę w różne odmiany choinek, m.in. przeznaczonych do wycięcia lub drzewek w donicach, które również cieszą się sporym zainteresowaniem.

Plantacja Małgorzaty Kłopocińskiej sezon sprzedaży zaczęła w sierpniu.

– Jodła w końcu lipca kończy przyrost, a więc w sierpniu ma już docelowe rozmiary. Wówczas zaczynamy rozmowy z największymi odbiorcami na temat kontraktacji drzewek – mówi właścicielka. – Drzewka opatrzone metką przyszłego właściciela pozostają w ziemi co najmniej do połowy listopada. Potem cały zapas trafia do klientów hurtowych i na eksport.

Mniejsi odbiorcy zaczynają zamawiać drzewka najczęściej w październiku. Przełom listopada i grudnia to czas realizacji wcześniejszych zamówień.

Detaliczną sprzedaż choinek prowadzi się zwykle w ciągu dwóch tygodni przed świętami Bożego Narodzenia. Niektórzy plantatorzy decydują się na prowadzenie własnych stoisk na osiedlach mieszkaniowych lub w sąsiedztwie supermarketu. Wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia handlu obwoźnego należy złożyć w urzędzie miasta  lub gminy. Opłaty za zajęcie powierzchni uzależnione są od liczby metrów kwadratowych, liczby dni ich zajmowania oraz od stawki określonej uchwałą władz samorządowych. Dzierżawa kilkunastu metrów kwadratowych prywatnego gruntu to koszt średnio 1-2 tys. zł za dwa tygodnie działalności. Za handel poza wyznaczonym do tego miejscem bez odpowiedniego zezwolenia grożą kary finansowe. Sprzedający powinni również posiadać odpowiednie dokumenty potwierdzające legalne pochodzenie drzewka.