Poleć stronę: Nadzwyczajna zmiana warunków
Adresat
wpisz adres email odbiorcy
Nadawca
wpisz adres email nadawcy
Wiadomość
możesz dopisać coś do wysyłanej wiadomości

14.09.2011

Nadzwyczajna zmiana warunków

Podpisując umowę nie jesteśmy w stanie przewidzieć okoliczności, które sprawią, że jej wykonanie będzie niemożliwe. Jest rozwiązanie tej sytuacji.

Zgodnie z art. 3571 kodeksu cywilnego jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

Dłonie przygotowane do uścisku

Często spotykane sytuacje dające podstawę do rozwiązania umowy związane są ze znacznym wzrostem ceny surowca potrzebnego do wytworzenia danej rzeczy.

Przez nadzwyczajną zmianę stosunków należy rozumieć okoliczność nieprzewidywalną, nagłą, o charakterze wyjątkowym, niezależne od woli stron. Może to być katastrofa, stan wojny, klęska żywiołowa, nieurodzaj, długotrwała susza, pożar, powódź czy strajk generalny, choć nie tylko. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie III CSK 452/2006 uznano, iż zmiana przepisów podatkowych może być uznana za nadzwyczajną zmianę stosunków, której nie można było przewidzieć przy zawieraniu umowy, co uzasadnia ingerencję sądu w warunki tej umowy.

Często spotykane sytuacje dające podstawę do rozwiązania umowy związane są ze znacznym wzrostem ceny surowca potrzebnego do wytworzenia danej rzeczy.

Przykład

Alfa Sp. z o.o. jest producentem kabli miedzianych. Z jednym ze swoich odbiorców podpisała 3 letnią umowę, w której strony ustaliły ceny towarów. Po niespełna roku obowiązywania kontraktu cena miedzi wzrosła dwukrotnie. W tej sytuacji Alfa może rozwiązać umowę powołując się na nadzwyczajną zmianę stosunków.

Spełnienie świadczenia ma być połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą. W pierwszej sytuacji wykonanie umowy jest co prawda obiektywnie możliwe, jednakże jest nieadekwatne do przyjętych zobowiązań. Dotyczy to chociażby braku odpowiednich urządzeń lub części zamiennych. Kwestia rażącej straty nie budzi wątpliwości – jest to strata na tyle wysoka, że nie może być uznana za stratę normalną w stosunkach gospodarczych.

Należy podkreślić, iż nieprzewidywalność zmiany stosunków winna istnieć w dniu zawarcia umowy.

Nie można skorzystać z dobrodziejstwa regulacji zawartej w art. 3571 k.c. kiedy trudności z wykonaniem zobowiązania są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe potwierdził SN w wyroku z dnia 7 grudnia 2007 r. (sygn. III CSK 172/07). Przedmiotem rozpatrywanej skargi kasacyjnej był niespłacony kredyt, przy czym kredytobiorcy powoływali się na pogorszenie koniunktury gospodarczej, która doprowadziła prowadzoną działalność do upadku. W ocenie Sądu taka sytuacja nie była nadzwyczajną zmianą stosunków, a co za tym idzie nie uzasadniała zmniejszenia obciążeń wynikających z umów zawartych przez przedsiębiorcę.

Kancelaria Prawna Skarbiec
adw. Tomasz Poznański

Kancelaria Prawna Skarbiec