Moje terytorium, mój zysk

Środa
09.09.2009
Wyznaczanie obszaru wyłączności terytorialnej, na której ma działać franczyzobiorca jest standardową klauzulą w umowach franczyzowych. Ale nie każda jest zgodna z prawem.
 

„Konkurencja“ to dla każdej osoby prowadzącej własny biznes nieprzyjemny temat. Przedsiębiorcy wiedzą, że w epoce wolnego rynku konkurencja musi istnieć, ale najchętniej zostaliby monopolistami w swojej branży. To podejście zmienia się diametralnie, gdy przedsiębiorca staje się klientem. Wtedy chciałby, aby konkurencja była jak największa, bo daje możliwość porównania ofert i wyboru tej najlepszej. To właśnie dzięki wielości podmiotów działających w danej branży wzrasta jakość usług i towarów, poprawia się obsługa klienta, a ceny są na odpowiednio niskim poziomie. Dlatego też, mając na uwadze dobro klienta, polskie prawo ma za zadanie chronić konkurencję i zapobiegać jej łamaniu.

Zakazy zgodne z prawem

W większości umów franczyzowych znajdują się zapisy o wyłączności terytorialnej przyznawanej franczyzobiorcy. Ich zadaniem jest zagwarantowanie franczyzobiorcy, że ani franczyzodawca nie otworzy własnej placówki, ani też nie zezwoli innemu biorcy na otwarcie punktu franczyzowego na określonym terytorium, które przydzielił franczyzobiorcy w ramach wyłączności terytorialnej. Konsekwencją tych zapisów jest ustanowienie podziału rynku właściwego dla danej sieci franczyzowej. Natomiast zgodnie z Ustawą z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumenta, definiującą ograniczenia lub naruszenia konkurencji, zakazane jest zawieranie porozumień, których celem jest podział rynku zbytu (art. 5 ust. 1 pkt 3). Jednak zakaz, który konstytuuje ww. ustawa nie odnosi się do franczyzy - zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wyłączenia określonych porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję. Paragraf 8 pkt 9 tego rozporządzenia pozwala na zobowiązanie franczyzodawcy w umowie do nieprzyznawania kolejnym przedsiębiorcom prawa do działania w ramach sieci franczyzowej na obszarze objętym porozumieniem z innym franczyzobiorcą.

Klientów nie można ograniczać

Mimo istnienia prawa do określania wyłączności terytorialnej w umowach, trzeba jednak pamiętać, że nie ma w tym względzie pełnej swobody. Rozporządzenie RM z 13 sierpnia 2002 r. wskazuje, w jakim zakresie mogą zostać wprowadzone do umowy franczyzowej zapisy naruszające konkurencję. Przyznawana franczyzobiorcom wyłączność terytorialna może ich ograniczać tylko do prowadzenia tzw. sprzedaży aktywnej, czyli do podejmowania na swoim terenie działań mających na celu zwiększenie sprzedaży lub pozyskanie nowych klientów. To działanie polegające w szczególności na aktywnym reklamowaniu się lub promocji. Nie można natomiast nakazać franczyzobiorcy, by nie obsługiwał klienta, który sam do niego dotarł, choć teoretycznie powinien być klientem innego biorcy (tzw. sprzedaż bierna). To rozróżnienie najlepiej widać, gdy franczyzobiorca nie prowadzi stacjonarnego punktu sprzedaży, lecz pracuje w terenie. Przyznana takiemu franczyzobiorca wyłączność terytorialna ogranicza go do reklamowania się i poszukiwania klientów tylko na własnym terenie, ale nie może ograniczać go w obsłudze klientów spoza swojego terenu, którzy sami się do niego zgłosili. W umowie dystrybucyjnej zawieranej między Grupą Lotos, a dystrybutorami regionalnymi, występował zapis, który nie pozwalał dystrybutorom regionalnym jakichkolwiek form sprzedaży biernej, realizowanej na rzecz klientów spoza przydzielonego im obszaru kontraktowego. Za złamanie tego obwarowania przez dystrybutora groziły poważne sankcje z przedterminowym zerwaniem umowy włącznie. Umowę tę badał Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta i stwierdził, że zawarte w niej zapisy powodowały zanik szczątkowych chociażby form rywalizacji pomiędzy dystrybutorami regionalnymi, ze szkodą dla klientów. Wprowadzenie zakazu biernej sprzedaży powoduje ustanowienie bezwzględnej ochrony przed konkurencją wewnątrzmarkową, a to zakłóca reguły wolnorynkowe.

Okrąg o promieniu

Sposoby wyznaczenia wyłączności terytorialnej mogą być tak różne, jak różne są sieci franczyzowe. Jeżeli punkt franczyzowy znajduje się w centrum handlowym oczywiste jest, że obszarem wyłączności będzie dane centrum handlowe. Większe możliwości w określeniu terytorium wyłączności są w przypadku, gdy punkt mieści się w ciągu ulicznym. Wtedy, terytorium, na którym franczyzobiorcy będzie przysługiwać wyłączność działania może być dzielnica lub okrąg o określonym promieniu, w większych miastach, a w małych miejscowościach może to być nawet cała gmina. Aby nie było wątpliwości, co do wielkości wyłączności terytorialnej, najlepszym rozwiązaniem jest dołączenie do umowy mapki z wyrysowaną linią wyznaczającą granice terytorium.

Wyłączność to nie wszystko

Inna kwestia, która łączy się z wyłącznością terytorialną i powinna interesować franczyzobiorcę, to możliwość sprzedawania przez franczyzodawcę własnych produktów innym podmiotom nie należącym do sieci franczyzowej. Dotyczy to szczególnie franczyzobiorców mających punkty w centrach handlowych i działających w branży dystrybucyjnej.

Niestety, wyznaczenie w umowie franczyzowej wyłączności terytorialnej nie chroni franczyzobiorcy przed sytuacją, gdy franczyzodawca będzie sprzedawać swoje produkty zewnętrznym odbiorcom np. super czy hipermarketom albo sklepom multibrandowym znajdującym się w tym samym obiekcie, co punkt franczyzowy. Mimo że jest dopuszczalne, zgodnie z par. 8 pkt 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r., zawieranie umów zobowiązujących franczyzodawcę do niedostarczania innym przedsiębiorcom towarów będących przedmiotem dystrybucji w systemie franczyzowym rzadko się zdarza, aby franczyzodawca pozbawił się takiej możliwości, choć w założeniu franczyzy tak właśnie powinno być. Dlatego też, podpisując umowę franczyzową, franczyzobiorca musi zwrócić uwagę nie tylko na obszar wyłączności terytorialnej, jaki gwarantuje mu umowa, ale również na zakres ochrony przed konkurencją.

Każdy, kto poszukuje pomysłu na biznes albo poszukuje lokalu pod wybraną działalność, chce znaleźć niszę, gdzie konkurencja będzie jak najmniej dokuczliwa. I choć ze strony zewnętrznych podmiotów nie jest możliwe uchronienie się przed konkurencją, tak w przypadku jednostek tego samego systemu franczyzowego, przy zachowaniu wspomnianych zasad, jest jak najbardziej możliwe i wskazane.

Karina Korczyńska, prawnik, menedżer działu doradztwa PROFIT system


doradca we franczyzie

NAJCZEŚCIEJ CZYTANE

Jak odnieść sukces we franczyzie? /01.06.2018

Planujesz inwestycję w biznes franczyzowy? Podpowiadamy czym się kierować, żeby wybrać właściwą franczyzę dla siebie i odnieść sukces w biznesie. Analizujemy czy bardziej opłaca się otworzyć firmę transportową, piwny ogródek, drukarnię internetową czy firmę produkującą pościel. Ponadto prezentujemy 15 sprawdzonych pomysłów na sklep odzieżowy znanej marki. Zdradzamy 10 najczęstszych błędów franczyzobiorców. Radzimy, jakie triki marketingowe opłaca się zastosować, żeby sprzedać więcej. Zbigniew Inglot opowiada nam jak z małej firmy rodzinnej zbudować koncern znany niemal na całym świecie.

Franczyza - czym to się je? /27.10.2008

Franczyza to sposób na własny biznes pod znanym logo. Korzystają z niej największe światowe marki, warto więc wiedzieć czym jest biznes na licencji franczyzowej.

Kto może mieć McDonalda? /29.08.2015

Własny McDonald to nieosiągalny cel dla niejednego biznesowego marzyciela. Kto więc może mieć swojego McDonalda? Aneta Czaplicka ma pięć restauracji pod tym szyldem.

Wypożyczalnia samochodów: zysk na czterech kółkach /08.06.2015

Uruchomienie wypożyczalni samochodów jest kosztowne. Jednak wydatek szybko się zwraca, bo za kierownicą pożyczonego auta najczęściej siadają turyści, którzy podczas urlopu nie oszczędzają.

Biznesplan: jak policzyć przyszłe zyski /16.03.2009

Zanim zainwestujemy we własny biznes spróbujmy oszacować jego rentowność.

POPULARNE NA FORUM

Tani biznes dla początkującego

Jaki jest szacunkowy koszt otwarcia placówki partnerskiej w Nest Banku? Czy Bank narzuca wyposażenie lokalu i koszty z tym związane?

82 wypowiedzi
ostatnia 17.06.2018
Damskie torebki

Jeśli torebki to tylko Liu Jo! I oczywiście oryginalne :) Tak jak moja poprzedniczka :) https://ubierzsie.com/liu-jo Nie mogę złego słowa na nie powiedzieć. Biznes...

18 wypowiedzi
ostatnia 15.06.2018
Czy warto otworzyć sklep odzieżowy?

jesli tylko wiesz, że twój produkt jest unikalny lub w naprawdę dobrej cenie to oczywiście :) bez porządnej analizy swot nie ma się natomiast co pchać w ecommerce. Bo...

33 wypowiedzi
ostatnia 15.06.2018
Mam lokal / Szukam pomysłu na biznes

Może branża spożywcza? Przetwórstwo owoców i warzyw. Jakbyście szukali solidnych maszyn do pakowania soków to znajdziecie je w Bag In Box z Lublina...

427 wypowiedzi
ostatnia 14.06.2018
Jaką działalność otworzyć na wsi? Pomocy!!!

Zastanawiałam się jeszcze nad tym... Może warto zainwestować w ziemię pod uprawę? Wiem, że to ciężka praca, ale jeśli dobrze to zaplaujesz, to można na tym zarobić....

119 wypowiedzi
ostatnia 14.06.2018
Hodowla psów: Trudne życie hodowcy

Great assignment help team provide the java assignment help with the experiences writer in the possible minimal price. In the usa, uk. australia etc, our writer is well...

55 wypowiedzi
ostatnia 14.06.2018
Prezent na dzień dziecka

Baloniki są super! U nas było przyjęcie dla dzieci w rodzinie i własnie one zrobiły furorę, aż nie zaczęliśmy otwierać prezenty. ;) Na takie przyjęcia obowiązkowo...

2 wypowiedzi
ostatnia 13.06.2018
Hodowla psów: Trudne życie hodowcy

Dziękuję za informacje! Szukałem i nie mogłem znaleźć. Pomogłeś mi! dqfansurvey

55 wypowiedzi
ostatnia 13.06.2018