Trzeba spełnić warunki / W związku z pandemią COVID-19 wielu przedsiębiorców nie dotrzymało terminu zakończenia prac, w związku z czym będą musieli zapłacić kary umowne. Tego rodzaju kary mogą stanowić koszty uzyskania przychodów po spełnieniu opisanych powyżej warunków z art. 15 ust 1 ustawy o CIT.
Wtorek
28.12.2021
Czy kary umowne, niezawinione przez podatnika, a będące skutkiem pandemii można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu?
 

Co do zasady, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, wydatki z tytułu kar umownych i odszkodowań za wady dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłokę w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług nie uznaje się za koszty uzyskania przychodu. W przepisie tym ustawodawca bezpośrednio wskazuje, jakiego rodzaju kary umowne podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów. Są to kary związane z nienależytym wykonaniem zobowiązania wynikającym z niewłaściwego działania albo zaniechania podatnika.

Pozostałe kary umowne, jeżeli spełniają kryteria wynikające z art. 15 ust 1 ustawy o CIT mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. W szczególności konieczne jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poniesioną karą a przychodem podatkowym. Dobrym przykładem jest tu kara (odszkodowanie) za wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu. Tytuł ten nie został bezpośrednio wymieniony w art. 16 ust 1 pkt 22 ustawy o CIT i nie można uznać, że jest to kara z tytułu wad wykonanych usług czy zwłoki w usunięciu wad wykonanych usług. W związku z tym w dalszej kolejności należy sprawdzić związek wypłaty tego rodzaju kary z przychodem oraz wypełnić pozostałe kryteria uznania wydatku za koszt podatkowy (wyrok NSA z dnia 2 lipca 2019 r. sygn. II FSK 2220/17) tj. wydatek musi zostać poniesiony, musi być związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, musi mieć charakter definitywny oraz powinien zostać udokumentowany, a także nie być zawarty w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów.

Nieterminowe wykonanie prac

W związku z pandemią COVID-19 wielu przedsiębiorców nie dotrzymało terminu zakończenia prac, w związku z czym będą musieli zapłacić kary umowne. Tego rodzaju kary mogą stanowić koszty uzyskania przychodów po spełnieniu opisanych powyżej warunków z art. 15 ust 1 ustawy o CIT. W podobnej sprawie wypowiedział się WSA w Gliwicach, który w wyroku z dnia 12 lutego 2021 r. sygn. I SA/Gl 1173/20, wskazał, że kara umowna za nieterminowe wykonanie usługi nie mieści się w wyłączeniu przewidzianym w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT i w związku z tym, by określić czy może stanowić koszt uzyskania przychodu należy przeanalizować pozostałe przesłanki uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu wymienione powyżej. W uzasadnieniu wyroku WSA poczynił rozważania odnośnie tego czy kara jako taka może mieć związek z przychodami i stwierdził, że ponieważ w wielu przypadkach zapłata kary umownej uniemożliwia dalsze funkcjonowanie podmiotu, czy współpracę z kontrahentem, jako przykład racjonalnego działania, uznał, że kara umowna może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów.

Kara umowna a KUP

Najtrudniejszą kwestią jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy karą a zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. Z pomocą przychodzi tu liczne orzecznictwo NSA. Przykładowo w wyroku z dnia 27 marca 2019 r. (sygn. akt II FSK 292/16) NSA wskazał, że kwalifikując dany wydatek jako koszt podatkowy, należy uwzględnić również kwestię logicznego ciągu zdarzeń determinujących określone i konkretne działania podatnika, począwszy od momentu zawarcia umowy najmu. W procesie działań gospodarczych przedsiębiorca dąży bowiem nie tylko do maksymalizacji przychodów, ale i minimalizacji strat.

Innymi słowy, w przypadku pandemii COVID przedsiębiorcy, którzy płacą kary umowne wynikające ze stanu epidemii, powinni zweryfikować, czy ciąg zdarzeń jest logiczny i determinował określone działania podatnika, a także czy są w stanie go udokumentować poprzez odpowiednie umowy i porozumienia. Samo wskazanie, że zapłata kary umownej wynikała z COVID, może być zbyt wątłym uzasadnieniem. Warto więc w takich przypadkach zebrać i zarchiwizować całą dokumentację oraz argumentację uzasadniającą wypłatę kary umownej.

Możliwość rozszerzenia przepisu na inne kary umowne

Coraz częściej w stanowiskach organów podatkowych można zaobserwować prymat wykładni celowościowej nad formalną. Oznacza to, że organy podatkowe wskazują, co ustawodawca miał na celu, konstruując dany przepis. Także w przypadku kar umownych istnieje ryzyko, że organy podatkowe zaczną szerzej interpretować ten przepis, zwłaszcza że w dobie pandemii COVID 19 kary umowne stają się standardem, szczególnie jeśli druga strona nie chce uwzględnić wpływu pandemii na wykonywane prace. Z wykładnią celowościową przepisu o karach umownych nie zgadza się jednak NSA, co podkreślił w jednym z wyroków, wskazując, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, jako że stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 15 ust. 1 tej ustawy, winien być interpretowany ściśle, tj. powinien być rozumiany jako przepis wyłączający możność uznania za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań wskazanych expressis verbis w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 1330/19).

Autor: Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.


Czarno na białym / W przypadku pandemii COVID przedsiębiorcy, którzy płacą kary umowne wynikające ze stanu epidemii, powinni zweryfikować, czy ciąg zdarzeń jest logiczny i determinował określone działania podatnika, a także czy są w stanie go udokumentować poprzez odpowiednie umowy i porozumienia.
Kancelaria Prawna Skarbiec

POPULARNE NA FORUM

Planuję założyć własną działalność - od czego zacząć?

Początki prowadzenia własnej działalności gospodarczej choć są bardzo ekscytujące to jednak czasem bywają trudne. Rewelacyjnym sposobem na stawianie pierwszych kroków...

32 wypowiedzi
ostatnia 11.04.2022
Nowe sądy tylko dla franczyzy?

No no, swoją drogą ciekawe, że POF nie jest zainteresowane symetrią spraw sądowych i swego rodzaju rewizją rynku, czego ulubione USA już dawno dokonało. Wielki wstyd...

1 wypowiedzi
ostatnia 30.03.2022
Społeczność Franchising.pl

MEET AND FIT franczyza jeśli ktoś chce zacząć współprace z tą firmą to niech mocno się zastanowić ponieważ jeszcze dobry rok przed pandemią zamknęli się aż 15...

2 wypowiedzi
ostatnia 09.03.2022
Polska Organizacja Franczyzodawców w obronie zasad

a POF ma jakieś zasady?

1 wypowiedzi
ostatnia 04.03.2022
Punkt sprzedaży nawozów i środkow ochrony roślin

Witam.Posiadam kawałek placu i myślałem nad otwarciem punktu sprzedaży nawozów.Czy może by ktoś ma jakieś namiary na firmy które by chciały pomóc,pozdrawiam ...

6 wypowiedzi
ostatnia 09.08.2021
Mini piekarnia Fornetti

A co sie stalo s Fornetti w Polsce? Jak oni wszyscy znikli?

2 wypowiedzi
ostatnia 08.08.2021
Środki na działalność gospodarczą

Cześć Jestem świeżakiem na rynku wkrótce otworze swoją pierwszą działalność. Niestety nie posiadam środków na szybkie uruchomienie sklepu i cały czas poszukuje...

1 wypowiedzi
ostatnia 25.06.2021
Zakładamy własną firmę - procedury krok po kroku

Bardzo pomocny artykol

31 wypowiedzi
ostatnia 15.06.2021