Stanowisko fiskusa / Fiskus w wydanej interpretacji stwierdził, że zwrot wpłaconych zaliczek oraz zwrot kosztów procesu nie stanowią przysporzenia majątkowego dla wnioskodawcy.
Niedziela
29.05.2022
Kary umowne, w odróżnieniu od odszkodowań, stanowią przychód z innych źródeł i są objęte PIT. Przekonał się o tym podatnik, którego sprawa zakończyła się ostatecznie przed sądem.
 

Sprawa dotyczyła osoby pokrzywdzonej przez dewelopera, który odmówił zawarcia umowy przyrzeczonej, pomimo że podpisał umowę przedwstępną sprzedaży lokalu mieszkalnego. W rezultacie, po wygranym procesie cywilnym, deweloper był zobowiązany zapłacić wnioskodawcy blisko 500 tys. zł wraz z odsetkami, kosztami procesu oraz karą umowną.

W związku z powyższą wypłatą deweloper przesłał do wnioskodawcy PIT-8C, gdzie w części D, jako przychody z innych źródeł, wskazał wszystkie wypłacone sumy, poza zwrotem wpłaconych zaliczek. Były wśród nich różne kategorie płatności takie jak: koszty zastępstwa procesowego, które są elementem wynagrodzenia adwokatów, koszty sądowe, które są przychodem Skarbu Państwa, czy kary i odsetki umowne, które są zadośćuczynieniem za opóźnienie w świadczeniu usługi. Ponadto wskazano tam odsetki ustawowe będące odszkodowaniem za bezprawne korzystanie przez dewelopera przez 7 lat ze środków pieniężnych oraz za pozbawienie przedmiotu umowy.

W ramach wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wnioskodawca zapytał jakie są skutki podatkowe z tytułu odzyskanych i otrzymanych od dewelopera należności, w szczególności, czy w związku z zasądzonymi przez sądy należnościami ma możliwość skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego od podatku dochodowego. Ponadto podatnik chciał ustalić czy do kosztów uzyskania przychodu w przedmiotowej sprawie można zaliczyć: straty z wynajmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego, lub z oprocentowania środków na lokatach i innych bezpiecznych instrumentach bankowych, lub państwowych produktach finansowych oraz czy do kosztów uzyskania przychodu w przedmiotowej sprawie można zaliczyć: koszty wynajmu mieszkania zastępczego, porównywalnego w stosunku do przedmiotowego, koszty adwokackie (poza kosztami, zasądzonymi przez sąd, zastępstwa procesowego) i koszty obsługi zaciągniętego długu i karę umowną.

Innymi słowy podatnik, pomimo wygranej sprawy przed sądem nie chciał płacić podatku od otrzymanych od dewelopera należności.

Stanowisko fiskusa

Fiskus w wydanej interpretacji stwierdził, że zwrot wpłaconych zaliczek oraz zwrot kosztów procesu nie stanowią przysporzenia majątkowego dla wnioskodawcy. Tymczasem pozostałe płatności z tytułu odsetek za zwłokę ze świadczeniem odszkodowania, czy kara umowna są zasadniczo opodatkowane.

W kwestii kosztów uzyskania przychodów organ wskazał, że jedynie koszty adwokackie są związane z przychodem, a w pozostałym zakresie brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy kosztami, a przychodami, co oznacza, że poniesione lub alternatywne wydatki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu.

W świetle takiej interpretacji podatnik zobowiązany byłby do zapłaty stosunkowo dużego podatku z uwagi na możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów jedynie niewielkiej kwoty poniesionej szkody. Ponadto organ zakwalifikował wypłacone kwoty jako kary umowne, a nie odszkodowanie podlegające zasadniczo zwolnieniu z PIT (art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT).

Wyroki sądów administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny były w tej sprawie zgodne stwierdzając, że organ podatkowy prawidłowo wskazał, że nie można uznać kary umownej za odszkodowanie w rozumieniu art. 21 ust.1 pkt 3b ustawy o PIT, bowiem znaczenie tych pojęć jest inne, mimo podobnej funkcji jaką pełnią w obrocie. Dodatkowo na poparcie stanowiska organu oba sądy administracyjne wskazały, że w przypadku, gdy wysokość kary umownej nie zależy od wysokości uszczerbku, nie ma możliwości dokonania analizy, czy otrzymane odszkodowanie zostało przyznane za rzeczywistą stratę (damnum emergens) czy za utracone korzyści (lucrum cessans).

W odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów sądy administracyjne potwierdziły, że wnioskodawca może zaliczyć do nich jedynie koszty adwokackie, i to tylko w części, tj. proporcjonalnie do przychodu podlegającego opodatkowaniu. W pozostałej części koszty adwokackie nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów, gdyż dotyczą przychodu zwolnionego z opodatkowania. W zakresie pozostałych kosztów, czy utraconych korzyści, sądy administracyjne wskazały, że nie można ich kwalifikować do kosztów uzyskania przychodu.

W związku z negatywnym podejściem sądów do kwalifikacji utraconych korzyści jako kosztów uzyskania przychodów warto zastosować nieco inną strategią, zmierzającą do przynajmniej częściowego zrekompensowania podatnikowi strat powstałych w wyniku niemożności osiągnięcia zysków. Dobrze skalkulowane koszty utraconych korzyści mogą bowiem stanowić podstawę do wyliczenia kary umownej, i być dla sądu podstawą do orzeczenia adekwatnej rekompensaty.

Autor: Agnieszka Stachurska, dyrektor biura rachunkowego Skarbiec Corporate Services, z grupy Kancelarii Prawnej Skarbiec specjalizującej się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.


Zgodne orzeczenia / Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny były w tej sprawie zgodne stwierdzając, że organ podatkowy prawidłowo wskazał, że nie można uznać kary umownej za odszkodowanie w rozumieniu art. 21 ust.1 pkt 3b ustawy o PIT.
Kancelaria Prawna Skarbiec

POPULARNE NA FORUM

TSUE po stronie podatników

Zawsze aktualne, zawsze profesjonalne – https://biegly-skarbowy.pl/blog/ to najlepsze źródło informacji podatkowych online.

1 wypowiedzi
ostatnia 21.05.2024
Która stawka VAT jest prawidłowa?

Bardzo doceniam praktyczne podejście autorów na https://biegly-skarbowy.pl/blog/ do tematów skarbowych.

1 wypowiedzi
ostatnia 21.05.2024
Samochód sportowy w kosztach podatkowych

Jeśli interesujesz się finansami, https://biegly-skarbowy.pl/blog/ oferuje bardzo przystępne wyjaśnienia skomplikowanych zagadnień.

1 wypowiedzi
ostatnia 21.05.2024
Kasowy PIT dla przedsiębiorców – co oznacza w praktyce

Świetne porady dotyczące VAT na https://biegly-skarbowy.pl/blog/. Pomogły mi zrozumieć najnowsze zmiany.

1 wypowiedzi
ostatnia 21.05.2024
Jak nie podpaść Urzędowi Skarbowemu

Blog https://biegly-skarbowy.pl/blog/ to prawdziwa skarbnica wiedzy dla księgowych. Często korzystam z ich porad.

1 wypowiedzi
ostatnia 21.05.2024
Planuję założyć własną działalność - od czego zacząć?

Najlepiej zacząć od kupna gotowej spółki . Zakup gotowej spółki daje pewność, że firma istnieje i ma już zarejestrowany kapitał zakładowy, co może być ważne z...

33 wypowiedzi
ostatnia 08.01.2024
Oszukani przez franczyzodawcę

Wspolpraca z firma Ship Center jako franczyzobiorca??? ODRADZAM SPRAWDZ ICH UMOWE U SWOJEGO PRAWNIKA, jest ona jednostronna i ukierunkowana na kary umowne ktore sobie sami...

48 wypowiedzi
ostatnia 22.09.2023
Czy na odzieży można jeszcze zarobic?

Ja kupuję na hurtowni stradimoda.pl od jakiegoś roku nie zawiodłam się doradzą zawsze dobrze dbają o klienta a uwierzcie mi jest dużo hurtowni które chcą tylko...

40 wypowiedzi
ostatnia 22.09.2023