Z dniem 1 kwietnia 2001 r. wchodzi w życie ustawa o Inspekcji Handlowej z dnia 15 grudnia 2000 r. [Dz. U. z 2001 r., nr 4, poz. 25], której przepisy zastąpią przepisy wielokrotnie nowelizowanej ustawy z 1958 r. Według nowych przepisów Inspekcja Handlowa to organ kontroli powołany do ochrony interesów i praw konsumentów oraz interesów gospodarczych państwa. Do zadań Inspekcji należy m.in.:

1. kontrola legalności i rzetelności działania przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie produkcji, handlu i usług;
2. kontrola produktów znajdujących się w obrocie handlowym lub przeznaczonych do wprowadzenia do takiego obrotu (z wyjątkiem kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych u producentów i w obrocie hurtowym oraz kontroli jakości zdrowotnej środków spożywczych i używek określonych w przepisach odrębnych), w tym w zakresie oznakowania i zafałszowań, oraz kontrola usług;
3. podejmowanie mediacji w celu ochrony interesów i praw konsumentów;
4. prowadzenie poradnictwa konsumenckiego.

W art. 4 ustawy wymienione są instytucje i przedsiębiorcy, do których nie stosuje się przepisów ustawy (np. przedsiębiorcy produkujący energię i paliwa).

Zgodnie z nowymi przepisami dotyczącymi postępowania kontrolnego inspektor ma prawo wejść na teren kontrolowanego obiektu bez przepustki, jedynie za okazaniem legitymacji służbowej oraz imiennego upoważnienia do wykonania swoich zadań. Jeśli jest to niezbędne, wojewódzki inspektor może nawet dokonać kontroli przy pomocy właściwego miejscowo komendanta policji. W toku kontroli wojewódzki inspektor lub działający w jego imieniu inspektor może w drodze decyzji zarządzić ograniczenie wprowadzania do obrotu, wstrzymanie wprowadzania do obrotu lub wycofanie z obrotu produktów, wstrzymanie świadczenia usług bądź niezwłoczne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów albo interes gospodarczy państwa (art. 18 ust. 1). Inspektor może też w drodze postanowienia zabezpieczyć określone dowody na czas niezbędny do realizacji zadań kontrolnych. Zrobi to zwłaszcza w razie uzasadnionego podejrzenia złej jakości produktu, niezgodności z normami lub nieprawidłowego oznaczenia wyrobu. Zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Z przeprowadzonej kontroli zostanie sporządzony protokół kontroli, do którego kontrolowany będzie mógł bezpośrednio zgłosić uwagi lub wnieść je na piśmie w ciągu siedmiu dni od dnia przedstawienia protokołu do podpisu. Do tych uwag wojewódzki inspektor będzie musiał ustosunkować się niezwłocznie (nie później jednak niż w terminie 14 dni od ich otrzymania).

W rozdziale 10 ustawy przewidziano m.in. następujące sankcje karne:

• za usuwanie dowodów lub produktów zabezpieczonych w toku kontroli - grzywna w wysokości do 360 stawek dziennych albo kara pozbawienia wolności do lat 2;
• za utrudnianie inspektorowi przeprowadzenia czynności kontrolnych – kara aresztu do 30 dni albo grzywna w wysokości do 5.000 zł;
• za nie usunięcie niezwłocznie (wbrew żądaniu inspektora) uchybień porządkowych lub organizacyjnych stwierdzonych w toku kontroli - kara grzywny w wysokości do 5.000 zł.